De oorspronkelijke uitvinder van het opnemen en weergeven van muziek was Edison. De Phonograaf had een opwindmechanisme een rol en een hoorn. Vanaf de twintiger jaren is de massa productie op gang gekomen. Na de ellende van de eerste wereldoorlog was er een grote behoefte aan vernieuwing en amusement. Een grammofoon wordt ook wel pick-up of platenspeler (platenspeler is een grammofoon zonder versterker)  genoemd en had oorspronkelijk een opdraaimechanisme. Het opdraaimechanisme werd later vervangen door een elektromotor en voorzien van een interne versterker. Vanaf de vijftiger jaren zijn er miljoenen grammofoons geproduceerd door tientallen of misschien wel honderden fabrikanten. De bekendste producenten zijn natuurlijk Philips en Garrard. Veel fabrikanten zijn intussen ook weer verdwenen. Aanvankelijk was de aanschaf van een grammofoon best een kostbare aangelegenheid. Een eenvoudige grammofoon kostte begin jaren zestig al gauw hfl. 60,00 maar voor een iets betere kwaliteit telde je hfl. 80.00 tot hfl. 200.00 neer. Als je dat vergelijkt met de huidige prijs is dat een flink kapitaal. Nadat rond 1985 de cd-speler werd geïntroduceerd begon de grammofoon te verdwijnen. Nu koop je voor relatief weinig geld een geavanceerde cd-speler, MP3 of MP4.

De geschiedenis van de grammofoonplaat is natuurlijk net zo oud als de grammofoon. Want wat moet je met een grammofoon zonder plaat. De plaat (rol) werd eerst gemaakt van was (Phonograaf), later van schellak (deze platen worden ook wel “bakeliet” genoemd maar dat is een onjuiste benaming)en daarna van vinyl. Freaks noemen de lp nog steeds “vinyl”. De plaat is voorzien van groeven die van buiten naar binnen lopen met zijdelingse oneffenheden. De grammofoonnaald zet deze oneffenheden om in trillingen. De naald is vaak van diamant voor een lange levensduur. De trillingen worden via het element naar de versterker geleid en daar omgezet in geluid. Via de luidspreker komt dan de muziek tot ons. Door de groef te voorzien van ongelijke zijdelingse oneffenheden werd stereo geluid gerealiseerd.

Eind 1800 was er een systeem dat 90 tot 130 toeren draaide. Dit was het “Pathé”systeem. De platen waren van schellak en hadden een doorsnee van een halve meter. Ze wogen 2,5 kilo! Maar het meest toegepaste systeem was de schellakplaat met 78 toeren. Deze had echter maar een beperkte speelduur. Meest 2 tot 3 minuten met een maximum van 5 minuten. De eerste platen waren ook maar aan één kant gegroefd. Daarna kwam in 1931 de eerste lp. Door deze af te spelen op 33 1/3 toeren was de speelduur plotseling veel langer. In de huidige begrippen van de cd met 90 minuten speelduur stelt dat vandaag de dag ook niks meer voor. Pas vanaf begin 1950 brak de lp echt door. Later kwam het singeltje met 45 toeren. Maar er is ook nog een periode een plaat geweest die met 16 toeren werd gedraaid. Hierover bestaat veel onduidelijkheid. Het werkelijke verhaal is dat deze plaat is geïntroduceerd in 1956 maar al snel bleek dat deze snelheid niet geschikt is voor muziek. Deze platen bevatten dan vaak  ook alleen gesproken woord of achtergrond muziek. Vaak zijn het kindersprookjes. Deze toereninstelling was voor in Amerika en Duitsland populair. De kleur van het label was een indicatie van de inhoud. Blauw stond voor muziek en rood voor gesproken tekst. Er is nog een bijzonderhied te melden namelijk het gat in het midden is groter dan bij een 45/33 toerenplaat. Er is dus geen passende adapter. De oplossing is zelf zo'n ding te maken met een blokje hout. Ze zijn zeldzaam. Ik heb er één in mijn platenverzameling.